Jak wybrać psychoterapeutę? Na co zwrócić uwagę przed pierwszą wizytą
Decyzja o rozpoczęciu psychoterapii rzadko przychodzi łatwo. Wiele osób odkłada ją miesiącami, a gdy w końcu postanawia poszukać pomocy, staje przed kolejnym pytaniem: do kogo się zgłosić. Ofert jest dużo, nazwy nurtów brzmią obco, a ceny i formy spotkań bardzo się różnią. Dobry wybór ma jednak ogromne znaczenie, bo skuteczność terapii w dużej mierze zależy od kwalifikacji specjalisty i od relacji, jaką uda się z nim zbudować. Poniżej znajdziesz wskazówki, które pomogą wybrać psychoterapeutę świadomie i spokojnie przygotować się do pierwszego spotkania.
Psycholog, psychiatra i psychoterapeuta. Czym się różnią
Te trzy zawody często są mylone, choć każdy z nich oznacza inny zakres pomocy. Psycholog ukończył studia psychologiczne i może prowadzić diagnozę, konsultacje czy wsparcie psychologiczne. Psychiatra jest lekarzem, więc stawia diagnozy medyczne, wystawia zwolnienia i przepisuje leki. Psychoterapeuta to osoba, która po studiach ukończyła kilkuletnie szkolenie w określonym nurcie psychoterapii i prowadzi regularne sesje terapeutyczne.
Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, dobrym rozwiązaniem jest konsultacja psychologiczna. Specjalista pomoże ocenić, czy potrzebna jest psychoterapia, wizyta u psychiatry, czy może obie formy pomocy jednocześnie.
Sprawdź kwalifikacje
W Polsce zawód psychoterapeuty wciąż nie ma osobnej ustawy, choć prace nad nią trwają. Dlatego tym bardziej warto samodzielnie sprawdzić, jakie wykształcenie ma osoba, do której chcesz się zapisać. Rzetelny psychoterapeuta bez problemu poinformuje, jaką szkołę psychoterapii ukończył, czy ma certyfikat jednego z uznanych towarzystw lub stowarzyszeń psychoterapeutycznych oraz czy jest w trakcie szkolenia.
Ważnym sygnałem jest też superwizja. Oznacza to, że terapeuta regularnie konsultuje swoją pracę z doświadczonym specjalistą. Dba to o jakość terapii i bezpieczeństwo pacjenta. Wielu certyfikowanych terapeutów figuruje w publicznych rejestrach prowadzonych przez towarzystwa, więc ich kwalifikacje można zweryfikować w kilka minut.
Wybierz nurt dopasowany do problemu
Psychoterapia nie jest jedną metodą. Terapia poznawczo-behawioralna skupia się na myślach i zachowaniach, które podtrzymują trudności, i często jest stosunkowo krótka oraz ustrukturyzowana. Podejście psychodynamiczne i psychoanalityczne pomaga zrozumieć źródła problemów zakorzenione w przeszłości i relacjach. Terapia systemowa patrzy na człowieka w kontekście rodziny lub związku. Istnieją też nurty humanistyczne, Gestalt czy terapia schematów.
Nie musisz znać ich wszystkich przed pierwszą wizytą. Warto jednak przeczytać krótki opis nurtu, w którym pracuje wybrany specjalista, i zapytać, czy sprawdza się on przy problemie, z którym się zgłaszasz.
Doświadczenie w konkretnej tematyce
Niektórzy terapeuci pracują głównie z dorosłymi, inni z dziećmi i młodzieżą, parami albo rodzinami. Część specjalizuje się w zaburzeniach lękowych, inni w żałobie, uzależnieniach czy trudnościach w związkach. Opis na stronie gabinetu lub w profilu specjalisty zwykle zawiera te informacje. Jeśli ich brakuje, warto zapytać o nie przy zapisie.
Gdzie szukać pomocy
Specjalistę można znaleźć na kilka sposobów. Pierwszym są gabinety prywatne, w których zwykle szybciej dostaje się termin, ale za każdą sesję trzeba zapłacić. Drugim jest psychoterapia w ramach NFZ, dostępna między innymi w poradniach zdrowia psychicznego i centrach zdrowia psychicznego. Jest bezpłatna, choć na wizytę często trzeba poczekać. Trzecim są programy wsparcia oferowane przez pracodawców oraz ośrodki interwencji kryzysowej, do których można zgłosić się w trudnej sytuacji bez skierowania. Warto też pytać o rekomendacje lekarza rodzinnego lub zaufanych znajomych, którzy korzystali z terapii. Opinie w internecie mogą być pomocne, ale traktuj je ostrożnie, bo każda terapia przebiega inaczej, a o dobrym dopasowaniu decyduje przede wszystkim relacja z konkretną osobą.
Praktyczne kwestie
Przed pierwszą wizytą dobrze jest ustalić kilka spraw organizacyjnych. Chodzi o cenę jednej sesji, częstotliwość spotkań, zwykle raz w tygodniu, i czas trwania sesji, najczęściej 50 minut. Ważne są też zasady odwoływania wizyt i to, czy spotkania mogą odbywać się online. Terapia to proces, który trwa zwykle co najmniej kilka miesięcy, dlatego warto realnie ocenić, czy dojazd do gabinetu i koszt sesji nie staną się po kilku tygodniach dodatkowym źródłem stresu.
Jak wygląda pierwsze spotkanie
Pierwsze jedna do trzech wizyt to zwykle konsultacje. Psychoterapeuta pyta o powód zgłoszenia, obecną sytuację życiową, historię trudności i oczekiwania wobec terapii. To także czas na Twoje pytania. Możesz zapytać o nurt, sposób pracy, przewidywany czas trwania terapii czy zasady poufności. Na koniec konsultacji specjalista zwykle proponuje dalszą formę pomocy i ustala z pacjentem cel oraz zasady współpracy, czyli tak zwany kontrakt terapeutyczny.
Do pierwszej wizyty nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Pomocne może być jednak zapisanie kilku myśli. Co skłoniło Cię do szukania pomocy, od kiedy trwa problem i co chciałbyś zmienić. Stres przed spotkaniem jest naturalny i można o nim powiedzieć wprost.
Zaufaj swoim odczuciom
Nawet najlepsze kwalifikacje nie gwarantują, że współpraca się uda. Ważne jest, czy czujesz się wysłuchany, traktowany z szacunkiem i bezpiecznie. Jeśli po kilku spotkaniach masz poczucie, że relacja z terapeutą nie działa, możesz o tym otwarcie porozmawiać albo poszukać innego specjalisty. Zmiana psychoterapeuty nie jest porażką, tylko częścią szukania pomocy dopasowanej do siebie.
Przeczytaj poprzedni artykuł!
Rodzinne zdjęcia na święta w Poznaniu: pomysły na sesję i wybór między studiem a domem
